Người ta thường nói rằng không phải mọi thứ lấp lánh đều là vàng, nhưng câu nói đó đã mang một ý nghĩa hoàn toàn khác trong tháng này, khi một công ty khởi nghiệp nhiệt hạch của Mỹ tuyên bố đã tạo ra vàng từ thủy ngân.
Thay vì dùng thủ thuật hóa học, quy trình của Marathon Fusion dựa trên phản ứng biến đổi hạt nhân. Bài nghiên cứu của họ mô tả cách các neutron năng lượng cao từ phản ứng nhiệt hạch deuteri–triti có thể chiếu xạ thủy ngân-198, tạo ra một đồng vị phóng xạ rồi phân rã thành vàng-197 ổn định.
Vậy nếu vàng có thứ mà một số người gọi là “lỗi đúc vô hạn”, điều gì sẽ xảy ra với kim loại được tôn sùng qua nhiều thế kỷ vì sự khan hiếm của nó？ Và nếu có ý nghĩa nào, điều đó có thể có nghĩa gì đối với Bitcoin với tư cách vàng kỹ thuật số, khi nguồn cung của nó bị giới hạn cứng？
Giám đốc điều hành Coinbase Brian Armstrong cho rằng các sự kiện sẽ diễn ra theo hướng có lợi cho Bitcoin, đồng thời so sánh việc tạo ra “vàng mới ròng bằng thuật giả kim” với ngành kim cương nuôi cấy trong phòng thí nghiệm. Ông nói: “Nhưng bạn không thể phát minh ra bất cứ thứ gì làm tăng nguồn cung Bitcoin. Sẽ chỉ có 21 triệu BTC.”
Có lẽ được truyền cảm hứng từ sự phổ biến của kim cương nuôi cấy trong phòng thí nghiệm, đồng sáng lập kiêm giám đốc điều hành Marathon Kyle Schiller nói với Magazine rằng ông đã nhận được rất nhiều sự quan tâm từ các nhà kim hoàn.
Schiller nói: “Chúng tôi đã nhận được mức độ quan tâm đáng kinh ngạc từ những người muốn làm đồ trang sức. Cũng như vàng thông thường, tôi nghĩ phần lớn nó sẽ được dùng như một phương tiện lưu trữ giá trị.”
Nhưng trước khi những người tin tưởng mạnh mẽ vào vàng bắt đầu lo lắng, thành tựu của Marathon vẫn còn cách rất xa việc chứng minh rằng vàng có thể được sản xuất với chi phí rẻ ở quy mô lớn.
Nikos Kavalis, giám đốc điều hành tại công ty nghiên cứu kim loại quý Metals Focus, nói với Magazine: “Chúng ta còn lâu mới ở giai đoạn có thể nói về ý nghĩa của sản lượng.”
Ông nói: “Dù những liên tưởng đến các giấc mơ giả kim tạo nên những tiêu đề rất hấp dẫn, tôi nghĩ các công ty khai thác vàng sẽ vẫn giữ được việc làm trong tương lai gần!”Liệu vàng có thực sự được sản xuất ở quy mô lớn không？
Quy trình hạt nhân nền tảng là khả thi về mặt khoa học, nhưng biến nó thành một quy trình công nghiệp có hiệu quả kinh tế lại là một câu chuyện hoàn toàn khác.
Liên quan: JPMorgan dự báo Bitcoin sẽ vượt trội hơn cổ phiếu Mỹ và vàng trong thập kỷ tới
Marathon cho biết họ đã tạo ra vàng ổn định với tốc độ gấp 10 lần kỷ lục của CERN, phòng thí nghiệm vật lý hạt châu Âu, nơi các nhà khoa học sử dụng những máy gia tốc mạnh để nghiên cứu các thành phần cơ bản của vật chất.
Phản ứng nhiệt hạch hạt nhân đã biến thủy ngân thành vàng. Nguồn: Marathon Fusion
Tuy nhiên, thí nghiệm ALICE của CERN chỉ tạo ra ước tính 29 picogram hạt nhân vàng trong giai đoạn 2015–2018, và các hạt nhân đó chỉ tồn tại trong những phần nhỏ của một giây trước khi bị phá hủy trong các vụ va chạm.
Công ty chưa công bố công khai chính xác thí nghiệm đã tạo ra bao nhiêu. Kỹ sư nghiên cứu Jake Harter của Marathon nói với Magazine rằng sản lượng vẫn cực kỳ nhỏ, “hiện vẫn chỉ ở mức vi mô”, nhưng công ty hy vọng đạt “khối lượng miligam ở quy mô vĩ mô vào năm 2027.”
Vì vậy, những con số lớn hơn nhiều trong bài nghiên cứu của Marathon là các dự báo cho một nhà máy điện nhiệt hạch trong tương lai, chứ không dựa trên sản lượng hiện nay.
Bài nghiên cứu mô hình hóa sản lượng khoảng hai tấn vàng mỗi gigawatt công suất nhiệt hạch nhiệt mỗi năm. Để dễ hình dung, Hội đồng Vàng Thế giới cho biết các mỏ trên toàn cầu đã sản xuất 3.672 tấn vàng trong năm 2025, do đó sản lượng của một nhà máy nhiệt hạch trong tương lai sẽ khá khiêm tốn nếu so sánh.
Ngay cả để đạt được những mục tiêu đó, Harter nói công ty sẽ phải mở rộng sản xuất thủy ngân được làm giàu dùng để tạo ra vàng, và dĩ nhiên cũng phải xây dựng chính lò phản ứng nhiệt hạch.
Ông nói: “Trong quá trình hoàn thiện công nghệ này, chúng tôi cũng sẽ tiến hành các nghiên cứu chứng minh tính tương thích của vật liệu, việc bơm thủy ngân và chiết xuất vàng.”
Liệu vàng có thể đi theo lộ trình của kim cương nuôi cấy trong phòng thí nghiệm không？
Thật khó để không rút ra những điểm tương đồng như Armstrong đã làm giữa vàng hạt nhân của Marathon và kim cương nuôi cấy trong phòng thí nghiệm. Giá bán buôn kim cương nuôi cấy trong phòng thí nghiệm đã giảm hơn 90% kể từ năm 2018 khi sản lượng tăng lên. Khác với những vật liệu thay thế kim cương trước đây như zirconia lập phương, thành phần của kim cương nuôi cấy trong phòng thí nghiệm thế hệ mới giống hệt về mặt hóa học với kim cương khai thác, nhưng có giá chỉ bằng một phần nhỏ. Điều tương tự có thể xảy ra với vàng không？
Bài nghiên cứu của Marathon Fusion. Nguồn: Marathon Fusion
Theo Nagham Hassan, nhà phân tích thị trường tại nền tảng đầu tư eToro, sự so sánh với kim cương nuôi cấy trong phòng thí nghiệm là dễ hiểu, nhưng “tính kinh tế hoàn toàn khác nhau.”
Bà nói rằng việc sản xuất vàng thông qua phản ứng nhiệt hạch “sẽ đòi hỏi cơ sở hạ tầng cực kỳ phức tạp hiện chưa tồn tại về mặt thương mại”, trong khi sản xuất kim cương trở nên rẻ hơn khi các nhà máy mở rộng quy mô.
Liên quan: Bitcoin sẽ “ít biến động hơn” và lớn hơn vàng: Tác giả “The Bitcoin Standard”
Một vấn đề phức tạp khác là vàng được tạo ra sẽ có tính phóng xạ.
Harter nói: “Vàng sẽ cần được lưu trữ trong hơn một thập kỷ trước khi mức phóng xạ giảm xuống mức của quả chuối”, dù vì phần lớn vàng “chỉ được lưu trữ như một khoản đầu tư” nên ông không xem đây là rào cản lớn đối với việc thương mại hóa sớm hơn.
Một vấn đề lớn hơn là chưa rõ liệu hiệu quả kinh tế có bao giờ đủ khả quan hay không.
Kavalis nói: “Chưa có bằng chứng nào cho thấy quy trình này khả thi về mặt thương mại. Có những dự báo doanh thu mang tính lý thuyết, nhưng không có thông tin nào về chi phí vận hành các lò phản ứng.”
Bitcoin sẽ hưởng lợi nếu vàng trở nên kém khan hiếm hơn？
Bitcoin thường được mô tả là vàng kỹ thuật số vì nguồn cung bị giới hạn bởi các quy tắc giao thức và bị giới hạn ở mức 21 triệu, nhưng Armstrong lập luận rằng không ai có thể phát minh ra cách tạo ra những đồng tiền trong tương lai.
Nếu một công nghệ tương lai như phản ứng tổng hợp hạt nhân có thể tạo ra một nguồn cung vàng khác, về lý thuyết, điều đó có thể gây áp lực giảm lên giá vàng.
“Đối với bất kỳ tài sản nào, sự gia tăng đáng kể trong nguồn cung khả dụng, trong các điều kiện khác không đổi, sẽ gây áp lực giảm lên giá thị trường của tài sản đó,” Fabian Schär, giáo sư về công nghệ sổ cái phân tán và công nghệ tài chính tại Đại học Basel, nói với Magazine.
“Theo giả định rằng việc sản xuất quy mô lớn với chi phí thấp là khả thi, vàng cũng không phải ngoại lệ.”
Nhưng với các lò phản ứng nhiệt hạch đầu tiên được ước tính còn cách ít nhất một thập kỷ, cùng nhiều câu hỏi vẫn còn bỏ ngỏ về tính khả thi kinh tế của hình thức giả kim thuật mới này, khả năng nó thúc đẩy giá Bitcoin trong thời gian tới là không cao.
Vì vậy, ít nhất là hiện tại, công trình của Marathon giống một thí nghiệm hấp dẫn với những ứng dụng tiềm năng thú vị hơn là một mối đe dọa tức thời đối với thị trường vàng.
Peter Schiff và những người bạn của ông có thể thở phào nhẹ nhõm.
Magazine: USDT riêng tư, nhanh chóng sắp đến với Bitcoin. Liệu nó có thể cạnh tranh với Ethereum và Tron？