Ngày 12 tháng 10 năm 2026, Hội đồng Ổn định Tài chính (FSB) đã công bố một báo cáo gửi G20 về những điểm dễ tổn thương xuyên biên giới trong các mô hình stablecoin toàn cầu. Đóng góp hữu ích nhất của báo cáo là đưa ra một kịch bản sự cố thực tế: một token có thể lưu thông xuyên biên giới vào mọi giờ trong tuần, trong khi tài sản và các pháp nhân bảo đảm việc hoàn trả lại nằm rải rác tại những khu vực pháp lý có giờ hoạt động ngân hàng, chế độ xử lý mất khả năng thanh toán và thẩm quyền giám sát khác nhau.
FSB cho biết quy mô thị trường stablecoin toàn cầu vào giữa năm 2026 đạt khoảng 300 tỷ USD, trong đó khoảng 99% neo giá theo đồng USD. Đây là các ước tính lịch sử trong báo cáo, không phải số liệu vốn hóa thị trường cập nhật theo thời gian thực tại ngày 13 tháng 10. Quan trọng hơn, hội đồng cho biết các mô hình này chưa được kiểm nghiệm trong điều kiện căng thẳng nghiêm trọng hoặc khi một tổ chức phát hành lớn mất khả năng thanh toán. Báo cáo có mục đích phân tích và giám sát. Báo cáo không áp đặt lệnh cấm mới, thời hạn cấp phép hay quy định bắt buộc về hoàn trả.
Yêu cầu hoàn trả phức tạp hơn một giao dịch chuyển tiền trên blockchain
Việc chuyển một stablecoin neo theo USD từ ví này sang ví khác thường không đòi hỏi ngân hàng phải mở cửa. Nhưng đổi chính token đó lấy tiền trong tài khoản ngân hàng thì có. Tổ chức phát hành phải xác định ai có quyền hoàn trả hợp pháp, tiếp cận nguồn dự trữ đủ điều kiện, vượt qua các bước kiểm tra vận hành và tuân thủ, rồi chuyển tiền pháp định cho người yêu cầu.
Hãy xem xét một token giả định được phân phối trên toàn cầu nhưng do một số công ty liên kết phát hành. Một người nắm giữ tại khu vực pháp lý A muốn nhận tiền mặt ngay lập tức trong lúc thị trường hoảng loạn. Tài khoản dự trữ được đặt tại một ngân hàng ở khu vực pháp lý B, trong khi quyền yêu cầu theo hợp đồng của khách hàng lại thuộc về một công ty liên kết tại khu vực pháp lý C. Một giao dịch chuyển token on-chain không giải quyết được pháp nhân nào có nghĩa vụ trả USD, liệu tiền có thể được chuyển qua biên giới hợp pháp hay điều gì sẽ xảy ra nếu một công ty liên kết mất khả năng thanh toán.
Đây là một kịch bản giả định, không phải bằng chứng cho thấy một tổ chức phát hành hiện tại đang thất bại. Mối quan ngại của FSB là một token toàn cầu tưởng như thống nhất có thể đại diện cho nhiều mối quan hệ hoàn trả khác nhau, và những khác biệt này chỉ bộc lộ khi thanh khoản khan hiếm.
Thanh khoản trên thị trường thứ cấp có thể hỗ trợ — rồi biến mất
Trong điều kiện bình thường, các nhà tạo lập thị trường có thể mua token đang được giao dịch với mức chiết khấu rồi hoàn trả chúng với tổ chức phát hành, qua đó đưa giá giao dịch trở lại gần mức neo. Hoạt động kinh doanh chênh lệch giá này phụ thuộc vào niềm tin vào khả năng hoàn trả, khả năng tiếp cận các ngân hàng thanh toán và bảng cân đối kế toán đủ lớn của các nhà tạo lập thị trường.
Nếu tổ chức phát hành chỉ xử lý yêu cầu hoàn trả bằng tiền pháp định trong những khung giờ hoạt động giới hạn, trong khi các sàn giao dịch vẫn hoạt động suốt ngày đêm, giá trên thị trường thứ cấp có thể là nơi hấp thụ cú sốc đầu tiên. Vì vậy, việc token bị chiết khấu không chứng minh rằng dự trữ bị thiếu hụt. Ngược lại, token được giao dịch gần mức 1 USD cũng không chứng minh rằng mọi người nắm giữ xuyên biên giới đều có quyền yêu cầu hoàn trả 1 USD có thể thực thi về mặt pháp lý. Thanh khoản thị trường và khả năng hoàn trả theo pháp luật là hai vấn đề khác nhau.
Hội đồng cũng nhấn mạnh những khoảng trống dữ liệu. Tổ chức phát hành hoặc cơ quan giám sát có thể không biết danh tính và địa điểm của tất cả những người thụ hưởng cuối cùng đang nắm giữ token, đặc biệt khi token lưu thông thông qua các bên trung gian hoặc ví tự quản lý. Chỉ riêng khối lượng giao dịch không thể cho biết ai sẽ yêu cầu nhận tiền pháp định khi thị trường chịu áp lực, yêu cầu của họ sẽ được nộp tại đâu, hay một quỹ dự trữ duy nhất có thể đồng thời đáp ứng nhu cầu tại nhiều khu vực pháp lý hay không.
Danh sách kiểm tra thẩm định dành cho tổ chức
Đối với một công ty nắm giữ stablecoin như tiền mặt trong ngân quỹ, những câu hỏi trước tiên cần tập trung vào hợp đồng chứ không phải nội dung quảng bá. Pháp nhân nào bảo đảm việc hoàn trả？ Bản thân tổ chức đó có đủ điều kiện yêu cầu hoàn trả trực tiếp hay chỉ có thể bán trên thị trường thứ cấp？ Dự trữ được lưu giữ ở đâu và ai có thể phong tỏa hoặc chuyển dịch chúng nếu tổ chức phát hành thất bại？ Tài sản được tách biệt có được bảo vệ trước các yêu cầu đòi tài sản liên quan đến những công ty liên kết khác không？ Những kênh thanh toán nào vẫn hoạt động vào cuối tuần và ngày nghỉ ngân hàng？
Một tổ chức cũng nên tìm hiểu sàn giao dịch và nhà kinh doanh nào có thể hấp thụ một lệnh bán lớn, liệu việc tập trung hàng tồn kho có tạo ra một điểm nghẽn thanh khoản duy nhất hay không, và tổ chức phát hành công bố thông tin dự trữ hữu ích, có thể kiểm chứng độc lập nhanh đến mức nào. Không thể suy ra bất kỳ yếu tố nào trong số này chỉ từ việc token được neo danh nghĩa theo USD.
Báo cáo của FSB xác lập điều gì — và không xác lập điều gì
Báo cáo ủng hộ việc tăng cường giám sát, hợp tác xuyên biên giới và lập kế hoạch ứng phó khủng hoảng. Báo cáo không định lượng xác suất sụp đổ, không xác nhận rằng một stablecoin cụ thể được nêu tên đang có tài sản bảo đảm không đủ, cũng không kiểm nghiệm liệu một tổ chức phát hành cụ thể có thể chịu được các yêu cầu hoàn trả quốc tế diễn ra đồng thời hay không. Không nên coi ước tính thị trường khoảng 300 tỷ USD là số tiền sẽ ngay lập tức gặp rủi ro trong bất kỳ sự kiện đơn lẻ nào.
Dấu hiệu quan trọng tiếp theo có thể là các quy định công bố thông tin riêng theo từng khu vực pháp lý, thỏa thuận giám sát xuyên biên giới hoặc việc tổ chức phát hành công bố những điều khoản có thể thực thi về thứ tự ưu tiên hoàn trả và khả năng điều chuyển dự trữ. Mức độ vững chắc của một stablecoin không được chứng minh chỉ bằng tốc độ lưu chuyển trong điều kiện thị trường bình thường, mà còn bằng việc người nắm giữ có thể nhận tiền pháp định rõ ràng đến đâu khi các nhà tạo lập thị trường ngừng đặt lệnh mua.