1. Hợp đồng tương lai vĩnh cửu là gì？
Hợp đồng vĩnh cửu (Perpetual Contract) có tính chất và tính năng gần tương tự như hợp đồng tương lai (Futures Contract – Hợp đồng tương lai truyền thống). Điểm khác biệt lớn nhất của hợp đồng vĩnh cửu chính là không có thời hạn kết thúc hợp đồng
Hợp đồng vĩnh cửu là một loại hợp đồng tương lai đặc biệt, nhưng khác với hợp đồng tương lai truyền thống, nó không có ngày đáo hạn. Vì vậy, người ta có thể giữ một vị thế bao lâu tùy thích. Ngoài ra, việc giao dịch hợp đồng vĩnh cửu được dựa trên một Giá Chỉ mục cơ bản. Giá Chỉ mục bao gồm giá trung bình của một tài sản được tính dựa trên các thị trường giao ngay chính và khối lượng giao dịch tương đối của chúng.
Do đó, khác với các hợp đồng tương lai thông thường, hợp đồng vĩnh cửu thường được giao dịch ở mức giá tương đương hoặc gần giống với thị trường giao ngay. Tuy nhiên, điểm khác biệt lớn nhất giữa hợp đồng tương lai truyền thống và hợp đồng vĩnh cửu là ở chỗ hợp đồng tương lai truyền thống có một ‘ngày quyết toán’ cụ thể.
2. Tính năng chính của hợp đồng tương lai vĩnh cửu
Giá trị của hợp đồng vĩnh cửu được neo theo giá trị thị trường, hay thị trường truyền thống
Các hợp đồng vĩnh cửu đều được hỗ trợ giao dịch có đòn bẫy (x1 ~ x100)
Nhà đầu tư vẫn có thể kiếm lời được cả khi thị trường tăng (bullish) hoặc thị trường giảm (bearish)
Hợp đồng vĩnh cửu sẽ không có thời hạn cụ thể mà thay vào đó là “Mức duy trì vị thế vào lệnh” (maintenance margin) nếu vượt chỉ số này vị thế của bạn sẽ bị thanh lý
3. Cách giao dịch cơ bản
Giả sử giá 1 Bitcoin hiện tại: 1000$
- Trường hợp chơi Long (Mua)
Nếu giá tăng đúng theo kỳ vọng của bạn tức 1 Bitcoin tăng lên 1300$ và bạn bán hợp đồng vĩnh viễn đó tức bạn lời được 300$
Nếu giá giảm không theo kỳ vọng của bạn tức 1 Bitcoin giảm còn 700$ và bạn bán hợp đồng vĩnh viễn đó tức bạn lỗ mất 300$
- Trường hợp chơi Short (Bán)
Nếu giá tăng không đúng theo kỳ vọng tức 1 Bitcoin tăng lên 1300$ và bạn mua hợp đồng vĩnh viễn đó tức bạn lỗ được 300$ vì phải mua lại với giá mắc hơn
Nếu giá giảm đúng theo kỳ vọng tức 1 Bitcoin giảm còn 700$ và bạn thực hiện mua hợp đồng vĩnh viễn đó tức admin lời được 300$ vì mua lại với giá rẻ hơn
(Cả 2 Trường hợp trên chưa tính giao dịch đòn bẩy, nếu bạn giao dịch có đòn bẫy thì tỷ lệ lợi nhuận sẽ tăng theo cấp số nhân ví dụ, x1, x2 ~ x100)
Và hợp đồng vĩnh cửu Bitcoin có hỗ trợ đòn bẩy nên các nhà đầu tư có thể kiếm được nhiều lợi nhuận hơn từ việc mượn tiền sàn giao dịch, và được yêu cầu ký quỹ.
Khi giao dịch bạn chỉ cần bỏ ra một số tiền nhất định, ví dụ bạn mua hợp đồng 1000$ thì bạn chỉ cần bỏ ra khoản 50$ ký quỹ duy trì. (Hiểu đơn giản là bỏ tiền cọc trước cho hợp đồng)
Phía trên thật sự là cách hiểu cơ bản về giao dịch hợp đồng tương lai, nhưng trên thực tế thì có chút khác biệt, bạn chỉ cần nạp tiền vào ký quỹ rồi chọn vị thế mua hoặc bán bitcoin.
4. Một số thuật ngữ khi giao dịch hợp đồng vĩnh cửu
- Ký quỹ ban đầu (Initial Margin)
Đây là số tiền bạn phải bỏ tối thiểu khi tham gia chơi hợp đồng vĩnh cửu. Ví dụ nếu bạn muốn có 1000 USDT thì bạn phải bỏ vào 100 USDT (tức đòn bẫy của bạn là x10)
Lúc đó bạn chỉ phải bỏ ra 100 USDT thật sự cho việc vào lệnh. Nếu bạn còn tiền bạn có thể vào thêm lệnh 1000 USDT nếu bạn còn 100 USDT khác.
- Ký quỹ duy trì (Maintenance Margin)
Đây là một công cụ giúp bạn quản lý rủi ro khi đang ở trong một vị thế giao dịch, nó bắt buộc phải có nếu bạn muốn tiếp tục giữ vị thế mua hoặc bán của mình, nếu số dư ký quỹ giảm xuống dưới mức kỹ quỹ duy trì, thì nhà nhà đầu tư sẽ nhận được thông báo bổ sung ký quỹ (Margin Call).
Biên độ của của ký quỹ duy trì sẽ giao động theo giá thị trường và số dư tài khoản của bạn trên sàn. Nghĩa là nó sẽ tăng lên hoặc giảm xuống nếu thoát khỏi biên độ thì Margin Call sẽ được thông báo.
- Hợp đồng bị thanh lý (liquidation)
Giá trị tài sản của bạn dưới mức ký quỹ duy trì (Maintenance Margin) thì sàn sẽ thực hiện cưỡng chế và thanh lý hợp đồng ngay lập tức. Trên mỗi sàn giao dịch sẽ có những cách thanh lý tài khoản của bạn khác nhau, tùy thuộc vào tài sản thế chấp.
Để tránh tài sản bị thanh lý bạn có thể thêm tiền vào để giá trị không vượt qua mức ký quỹ duy trì, hoặc kết thúc vị thế mua hoặc bán trước khi bị cưỡng chế thanh lý.
Bạn sẽ không quá lo lắng về việc tính toán giá nào bị thanh lý, lúc đó sàn sẽ cho bạn biết mức giá sẽ thanh lý tài khoản của bạn.
Để tránh bị thanh lý, bạn có thể theo dõi liên tục và thoát trước giá bị thanh lý hoặc sử dụng công cụ Stop-Loss khi bạn không có thời gian theo dõi liên tục.
- Giá tham chiếu (Mark Price)
Giá tham chiếu ở đây sẽ dựa vào giá ở thị trường hiện tại của “thị trường giao dịch ngay” tất nhiên giá sẽ có chút biến động thay đổi, không nhất thiết phải quá giống với thị trường giao ngay.
- Quỹ bảo hiểm (Insurance Fund)
Là quỹ hỗ trợ cho số dư tài sản của người thua không lỗ dưới 0, và người thắng đảm bảo có được lợi nhuận như mong muốn.
Quỹ này nhầm mục đích bảo vệ cho cả 3 bên:
Với bên thua thì sẽ chỉ thua đúng số tiền ký quỹ
Với bên thắng thì sẽ nhận đủ số tiền đã thắng
Với sàn thì sẽ đảm bảo có đủ tiền để phòng ngừa các rủi ro liên quan đến hệ thống khi các tài khoản giao dịch
Đây là cách các sàn bitcoin dự phòng trường hợp các nhà đầu tư giao dịch hợp đồng tương lai không được khi hệ thống bị lỗi hoặc hệ thống quá tải những lúc giá biến động mạnh hay khối lượng giao dịch lớn.
5. Sự khác biệt giữa hợp đồng tương lai thông thường và hợp đồng tương lai vĩnh cửuMột Hợp đồng tương lai vĩnh cửu khá là tương đồng với Hợp đồng tương lai truyền thống, nhưng khác biệt chính là: Hợp đồng tương lai vĩnh cửu không có ngày đáo hạn hoặc thanh toán.
Giả dụ có một Hợp đồng tương lai dành cho một tài sản vật lý, như lúa mì (hoặc vàng). Trong thị trường hợp đồng tương lai truyền thống, những hợp đồng này được lập nên để chuyển giao lúa mì trong tương lai – nói cách khác, lúa mì sẽ được chuyển giao vào thời điểm hợp đồng tương lai này đáo hạn. Do vậy, có một bên sẽ phải trực tiếp nắm giữ lúa mì, tạo nên ‘chi phí nắm giữ’ cho hợp đồng. Bên cạnh đó, giá lúa mì có thể dao động dựa trên cách biệt về thời gian giữa thời điểm hiện tại với lúc đáo hạn hợp đồng. Khi khoảng cách này gia tăng, chi phí nắm giữ sẽ càng tăng theo, giá tương lai sẽ càng ít chắc chắn, và khoảng cách giữa thị trường giao ngay và thị trường tương lai truyền thống sẽ càng lớn.
Hợp đồng tương lai vĩnh cửu được lập ra để tận dụng triệt để các lợi thế của Hợp đồng tương lai – nhất là đặc tính không thực tế chuyển giao tài sản – đồng thời sao chép lại những chuyển động trên thị trường giao ngay để rút ngắn khoảng cách giữa giá tương lai và giá đánh dấu. Đây là một cải tiến đáng chú ý so với các Hợp đồng tương lai truyền thống, vốn có thể có khác biệt dài hạn hoặc vĩnh viễn so với giá giao ngay.
Để bảo đảm sự hội tụ về dài hạn giữa Hợp đồng vĩnh cửu và giá đánh dấu, chúng ta sử dụng Funding. Có một số khái niệm chính nhà đầu tư cần nắm vững về Hợp đồng vĩnh cửu:
- Giá đánh dấu: Để tránh những âm mưu thao túng thị trường và bảo đảm Hợp đồng vĩnh cửu theo sát giá giao ngay, chúng ta tích hợp giá đánh dấu để tính lời và lỗ chưa ghi nhận cho tất cả nhà đầu tư.
- Biên khởi đầu và Biên duy trì: Nhà đầu tư cần phải nắm vững các mức Biên khởi đầu và Biên duy trì, nhất là Biên duy trì, giới hạn mà vị thế sẽ tự động bị thanh lý. Lời khuyên là nhà đầu tư nên thanh lý vị thế của mình ở trên mức biên duy trì để tránh bị áp phí cao hơn khi thanh lý tự động xảy ra.
- Funding: Là các khoản thanh toán giữa vị thế long và short trên thị trường Hợp đồng tương lai vĩnh cửu. Mức Funding sẽ xác định đâu sẽ là bên chi tiền và bên nhận tiền. Nếu dương thì long trả tiền cho short, còn âm thì short trả tiền cho long.
- Rủi ro: Khác với thị trường giao ngay, thị trường tương lai cho phép nhà đầu tư đặt những lệnh lớn vượt xa mức thế chấp ban đầu của họ. Đây còn được gọi là “giao dịch margin”. Khi các thị trường đều đã hiện đại hơn về mặt công nghệ, mức margin khả dụng cũng thăng lên theo. Binance Futures hiện hỗ trợ mức margin lên đến 20x, đồng nghĩa với việc mỗi 5 USDT thế chấp sẽ cho phép nhà đầu tư mở vị thế có giá trị đến 100 USDT. Lưu ý rằng điều này cũng sẽ tương đương với mức lời hoặc lỗ tương xứng lên đến gấp 20 lần.