Tấm séc 5,000 USD của Trump đang quay trở lại chiến dịch tranh cử, hứa hẹn dành cho mỗi công dân Mỹ trưởng thành nếu Đảng Cộng hòa nắm quyền kiểm soát Quốc hội. Số tiền này có thể tiêu tốn từ 1,000 tỷ USD đến 1,700 tỷ USD, nhưng hiện vẫn chưa có dự luật hay kế hoạch tài chính cụ thể nào.
Vấn đề chi phí sinh hoạt đang là nỗi lo lớn nhất của cử tri trước thềm kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ vào ngày 03/11. Tuy nhiên, một khảo sát của Economist/YouGov vào tháng 09 cho thấy chỉ 21% cử tri đăng ký tin rằng họ thực sự sẽ nhận được số tiền này.
Được tài trợ
Được tài trợ
Tấm séc 5,000 USD của Trump là kế hoạch thật hay chỉ là chiêu bài vận động？
Trump nhắc lại lời hứa này trong một video đăng trên mạng xã hội X ngày 14/10, coi cuộc bầu cử như một sự lựa chọn mang tính quyết định.
“Nếu Đảng Dân chủ thắng, bạn sẽ đối mặt với khủng hoảng kinh tế. Nếu Đảng Cộng hòa thắng, mỗi người sẽ có 5,000 USD trong túi và nền kinh tế nước Mỹ sẽ phát triển mạnh mẽ chưa từng thấy.”
Nhà Trắng lần đầu công bố cái gọi là “Trump Dividend” trong thông cáo ngày 10/09, nhưng không nói rõ ngày phát tiền, quy định đủ điều kiện hay nguồn tiền lấy từ đâu. Có bài đăng trong tháng 10 còn bỏ qua từ “người trưởng thành”, sau đó mới sửa lại.
Trump từng đề xuất dùng nguồn thu từ thuế quan để chi trả. Tuy nhiên, phán quyết của Tòa án Tối cao hồi tháng 02 đã hủy bỏ một số quyền áp thuế khẩn cấp của ông. Một tài liệu khác từ Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ cho thấy khoảng 100 tỷ USD tiền thuế đã được hoàn trả lại kể từ cuối tháng 07.
Thượng nghị sĩ Bernie Moreno (Cộng hòa – Ohio) dự kiến sẽ đề xuất một dự luật chuyển đổi một số loại thuế quan thành “phí truy cập thị trường”. Lãnh đạo phe đa số tại Thượng viện John Thune cũng gợi ý về việc sử dụng cách thông qua ngân sách mà không cần vượt qua rào cản 60 phiếu.
Được tài trợ
Được tài trợ
Trong khi đó, các khoản tiền thực tế được chi trong tháng này nhỏ hơn rất nhiều. Hơn 20 triệu người tham gia Medicare chỉ nhận 90 USD, còn khoảng 1 triệu người tham gia chương trình ACA được nhận 500 USD.
Chuyện gì đã xảy ra khi Washington gửi séc cho người dân trước đây？
Từ tháng 03/2020 đến tháng 03/2021, ba đợt hỗ trợ kinh tế lúc dịch bệnh đã chi tổng cộng 814 tỷ USD, theo dữ liệu kiểm soát liên bang. Trump ký duyệt hai đợt đầu, Biden ký đợt thứ ba.
Mỗi người trưởng thành đã nhận tổng cộng 3,200 USD trong cả ba lần. Nếu phát cho khoảng 270 triệu công dân trưởng thành 5,000 USD/người thì tổng số tiền sẽ lên tới khoảng 1,300 tỷ USD, lớn gấp 1.6 lần tổng cả ba đợt vừa rồi cộng lại.
Phần phía dưới của bảng trên minh họa hệ quả sau đó. Khi nhà nước gửi séc, lạm phát nước Mỹ dao động từ 1.3% đến 2.7%. Tuy nhiên, đến tháng 06/2022, lạm phát đã vọt lên đỉnh 9.1% và Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) phải nâng lãi suất lên trên 5%.
Nhóm nghiên cứu ngân hàng trung ương San Francisco ước tính, chính sách phát tiền hỗ trợ mùa dịch làm lạm phát năm 2021 tăng thêm khoảng 3 điểm phần trăm. Ngoài ra còn do các cú sốc chuỗi cung ứng và giá năng lượng biến động.
Liệu 5,000 USD sẽ làm người Mỹ giàu lên hay nghèo đi vào năm 2026？
Bối cảnh hiện tại đã khác xa thời điểm năm 2020. Khi đó, séc phát ra thay thế khoản thu nhập mất mát do suy thoái kinh tế, trong lúc Fed giữ lãi suất gần 0%.
Bây giờ, lạm phát tháng 09 vừa qua đã lên đến 3.7% và Fed vừa có lần tăng lãi suất đầu tiên sau ba năm.
Văn phòng Ngân sách Quốc hội (CBO) dự báo thâm hụt liên bang sẽ chạm mức 2,000 tỷ USD trong năm tài chính 2026. Điều này có nghĩa, nếu phát séc 1,300 tỷ USD thì thâm hụt sẽ tăng thêm gần 2/3.
Benjamin Cowen, nhà phân tích crypto và thành viên hội đồng chuyên gia BeInCrypto Market Intelligence, đã đặt câu hỏi: ai rốt cuộc là người chịu gánh cho khoản tiền này？
“Vậy cuối cùng ai là người phải trả cho số séc này？ Chính bạn thôi! Qua thuế trong tương lai, qua lạm phát, hoặc cả hai,” Benjamin Cowen chia sẻ trên X
Việc phát séc này còn phụ thuộc vào kết quả bầu cử mà giới đầu tư hiện không đặt nhiều kỳ vọng. Tính đến ngày 12/10, trên Polymarket, khả năng Đảng Dân chủ giành lại Hạ viện lên đến 91%.
Câu hỏi lớn với các gia đình Mỹ là: liệu gói 5,000 USD này có còn giá trị thực khi giá cả tăng cao và chi phí vay tăng lên？ Với lạm phát đã cao hơn mức mục tiêu, nếu tái diễn kịch bản năm 2020, nền kinh tế Mỹ có thể trở nên quá nóng.