Uluslararası Ödemeler Bankası, yapay zeka girişimlerinde borç finansmanına yoğun şekilde bel bağlanmasının, yatırımcı iyimserliğinin azalması halinde zincirleme temerrüt riskini artırması nedeniyle yapay zeka “coşkusunun” büyük finansal sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulundu.
Basel merkezli kurum, pazar günü yayımladığı yıllık ekonomik raporunda, en büyük beş hyperscaler'ın 2025'ten 2026'ya kadar yapay zeka bağlantılı sermaye harcamalarına 1 trilyon dolardan fazla harcama yapmaya hazırlandığını ve bu taahhütlerin kazançları geride bıraktığını söyledi.
Banka, “Hisse değerlemeleri, özellikle yapay zeka geliştirme sürecinin merkezindeki şirketler için yüksek ... böylesine yüksek büyümenin sürdürülmesi giderek daha zor hale gelebilir” dedi.
Yapay zeka yatırım heyecanı, son SpaceX halka arzı ve Anthropic ile OpenAI'ın planlanan halka arzlarıyla birlikte arttı. Bu durum, bazı piyasa gözlemcilerinin 1920'lerin sonundaki elektrifikasyon coşkusu ve 1990'ların sonundaki dot-com balonu gibi önceki yükseliş ve çöküş döngüleriyle paralellik kurmasına yol açtı.
Banka, küresel ekonominin 2025'te ardı ardına gelen şoklara rağmen kısmen yapay zeka yatırımlarının etkisiyle “şaşırtıcı bir dayanıklılık” sergilediğini söyledi.
Ancak TradingEconomics'e göre, ABD'de mayısta yüzde 4,2 ile üç yılın en yüksek seviyesine çıkan kalıcı enflasyon risklerine ilişkin endişelerle birlikte 2026'da “tehlikeler arttı”.
BIS raporu, yapay zeka bağlantılı yatırımların sürdürülebilirliği, “artan finansal kırılganlıklar ve zayıflayan mali pozisyonların” bu tehlikelere eklendiğini belirtti.
“Enflasyonun önemli ölçüde yükselmesi veya yapay zeka öncülüğündeki yatırımın çöküşe dönüşmesi halinde, makroekonomik sonuçlar mevcut finansal kırılganlıklar nedeniyle büyüyebilir.”
Hızlı yapay zeka patlaması, sürdürülebilirliğine ilişkin soruları artırıyor. Kaynak: BIS
BIS, merkez bankalarının enflasyonu kontrol altına almak için politikalarını sıkılaştırması halinde bunun, “uzun süreli coşkulu risk alımının ardından [yapay zeka] varlık fiyatlarında sert bir geri çekilmeyi” tetikleyebileceğini ve bunun da “yıkıcı makro finansal geri bildirim döngülerini” başlatabileceğini söyledi.
“Yapay zeka iyimserliğinin tersine dönmesi de yapay zeka şirketlerinin artan kaldıraçları ve kredi piyasalarındaki büyüyen ayak izi göz önüne alındığında büyük finansal sonuçlar doğurabilir.”Sistemik risk için potansiyel bir kırılma noktası
BIS, yapay zeka değerlemelerinde büyük bir düzeltmenin, ABD piyasasının hakimiyeti dikkate alındığında, geçmişe kıyasla daha belirgin servet etkilerine ve “daha sert bir tüketim geri çekilmesine” yol açabileceği uyarısında bulundu. “Yapay zeka çöküşü durumunda finansal istikrar da risk altında olabilir.”
LVRG Research Direktörü Nick Ruck, Cointelegraph'a yaptığı açıklamada, BIS'in yapay zeka yatırım artışını sistemik risk için potansiyel bir kırılma noktası olarak işaretlemekte haklı olduğunu söyledi. Ruck, bunun nedeninin “finansmanın, hızla çözülebilecek ve bu döngüyü bir krize dönüştürebilecek devasa borca ve yüksek kaldıraçlı banka dışı yapılara dayanması” olduğunu belirtti.
“Mevcut makroekonomik ortam, enflasyon, rekor ulusal borç ve bozulan emtia piyasaları nedeniyle zaten kırılgan durumda. Bu nedenle yapay zeka sermaye yapısındaki bir çöküş, halihazırda zorlanan küresel ekonomide şok dalgaları yaratabilir.”
BIS ayrıca stablecoin'ler konusunda da uyarıda bulundu. Banka, stablecoin'lerin küresel para sistemini parçalama riski taşıdığını ve egemen parasal kontrolü zayıflatabileceğini söyledi.
Çipflasyon sorunu artırabilir
Yapay zeka sektörü, artan yapay zeka veri merkezi talebinin arzı geride bırakmasıyla yükselen yarı iletken ve bellek çipi fiyatlarının enflasyonu artırabilmesi nedeniyle kendi başarısının kurbanı da olabilir. Bu maliyeti nihayetinde tüketiciler üstlenmek zorunda kalacak.
Morgan Stanley analistleri haziran ayının başlarında, “çipflasyon” olarak bilinen bu olgunun akıllı telefonlardan dizüstü bilgisayarlara kadar cihazların fiyatlarının yükselmesine neden olduğu uyarısında bulundu.
BlackRock, mart ayında yükselen yarı iletken fiyatlarının “küresel mal enflasyonu üzerinde yukarı yönlü riskler oluşturduğunu” bildirdi.
Bu sırada Apple, fiyatları artırarak maliyetleri müşterilere yansıtmaya başladı. Teknoloji devi perşembe günü, iPad'lerden Mac'lere ve ev cihazlarına kadar geniş bir ürün yelpazesinde, hızla yükselen bellek ve depolama çipi maliyetleri nedeniyle yüzde 18'den neredeyse yüzde 33'e kadar artışlar görüleceğini açıkladı.
DRAM çiplerindeki fiyat artışları, deflasyonist fiyat dinamiklerine meydan okuyor. Kaynak: BlackRock